€500 voor de Merwedebrug: terecht of had het €130 moeten zijn?

Over welke verkeersborden gaat dit?

Bord C7b legt de geslotenverklaring op. Bord J16 waarschuwt voor werkzaamheden. J16 maakt het vrachtwagenverbod niet zelf, maar speelt wel een belangrijke rol bij de vraag of de werkgerelateerde feitcode R554f kan worden toegepast.

Bordafbeeldingen: officiële Nederlandse bordmodellen, publiek domein via Wikimedia Commons.

Wie met een vrachtwagen of touringcar het verbod op de Merwedebrug negeert, krijgt een boete van €500, exclusief administratiekosten. Rijkswaterstaat communiceert daar duidelijk over.

Maar het officiële Feitenboekje 2026 van het Openbaar Ministerie bevat voor het negeren van bord C7b ook een boete van €130. Het verschil bedraagt €370 en wordt veroorzaakt door één aanvullende voorwaarde: is de geslotenverklaring geplaatst in verband met werkzaamheden?

Dit subdossier gaat daarom niet over de vraag of de Merwedebrug voor zwaar verkeer gesloten mag worden. Gezien de twijfels over de constructieve veiligheid is een verbod voor vrachtwagens en touringcars goed te verdedigen.

De vraag is zuiverder en juridisch interessanter:

Waarom gebruikt het Openbaar Ministerie bij de Merwedebrug feitcode R554f van €500 en niet feitcode R554e van €130?

Hetzelfde bord, twee mogelijke feitcodes

Op de aanrijroutes naar de Merwedebrug staat bord C7b. Dit bord sluit de weg voor vrachtauto’s en autobussen.

In het Feitenboekje 2026 staan twee relevante feitcodes.

Feitcode R554e: €130

R554e geldt voor een bestuurder van een autobus of vrachtauto die een weg gebruikt in strijd met bord C7b.

Het boetebedrag bedraagt €130.

Feitcode R554f: €500

R554f geldt eveneens voor een bestuurder van een vrachtauto of autobus die een weg gebruikt in strijd met bord C7 of C7b. Aan deze feitcode is echter een aanvullende voorwaarde verbonden:

Het bord is geplaatst in verband met werkzaamheden.

Het boetebedrag bedraagt €500.

De gedraging is in beide gevallen vrijwel dezelfde: een vrachtwagen of autobus rijdt voorbij een geslotenverklaring. Het verschil van €370 zit in de reden waarom het bord is geplaatst.

Bij een gewone overtreding van C7b geldt R554e. Wanneer C7b in verband met werkzaamheden is geplaatst, kan R554f worden toegepast.

Daarom is niet alleen van belang dát bord C7b langs de weg staat. Voor de boete van €500 moet ook kunnen worden aangetoond dat het bord in verband met werkzaamheden is geplaatst.

Rijkswaterstaat noemt constructieve veiligheid als reden

Rijkswaterstaat heeft publiekelijk uitgelegd waarom het verbod is ingesteld. Uit onderzoek bleek dat het staal in de boogconstructie van de Merwedebrug op verschillende plaatsen minder sterk is dan eerder werd aangenomen.

Daardoor kan Rijkswaterstaat de constructieve veiligheid voor zwaar verkeer niet langer met voldoende zekerheid garanderen. Bij overbelasting bestaat het risico dat de stalen platen waaruit de boog is opgebouwd onder hoge druk vervormen.

In correspondentie met de auteur heeft een medewerker van Rijkswaterstaat bovendien bevestigd dat het vrachtwagenverbod vanwege de constructieve veiligheid is ingesteld. Voor de tijdelijke maatregel werd verwezen naar artikel 34 van het BABW.

Dat artikel maakt tijdelijke verkeersmaatregelen mogelijk bij onder meer:

• de uitvoering van werken;
• dreigend gevaar;
• andere dringende omstandigheden van voorbijgaande aard.

Die gronden staan afzonderlijk genoemd. Een maatregel wegens dreigend gevaar is dus niet automatisch hetzelfde als een maatregel wegens werkzaamheden.

Constructieve veiligheid kan het C7b-verbod prima rechtvaardigen. Daarmee staat echter nog niet vast dat de geslotenverklaring ook in verband met werkzaamheden is geplaatst.

En juist dat laatste is nodig voor R554f.

Welke rol speelt bord J16?

Bij de Merwedebrug staat ook bord J16. Dat bord betekent: werk in uitvoering.

Volgens de Uitvoeringsvoorschriften BABW wordt J16 uitsluitend tijdelijk toegepast. Het is een gevaarwaarschuwingsbord dat weggebruikers waarschuwt voor werkzaamheden of een daarmee samenhangende tijdelijke verkeerssituatie.

De aanwezigheid van J16 lijkt de keuze voor R554f te ondersteunen. Maar in de omschrijving van R554f staat niet dat €500 mag worden opgelegd zodra ergens vóór C7b ook een bord J16 is neergezet.

De feitcode verlangt dat C7 of C7b in verband met werkzaamheden is geplaatst.

Daarmee ontstaan drie afzonderlijke vragen:

1. Zijn er werkzaamheden?
2. Waarschuwt J16 voor die werkzaamheden?
3. Is C7b vanwege of in verband met diezelfde werkzaamheden geplaatst?

Alleen wanneer dat verband bestaat, lijkt R554f inhoudelijk te passen.

Geen werkers in beeld betekent niet automatisch geen werkzaamheden

Op camerabeelden van de Merwedebrug is op veel doordeweekse momenten weinig zichtbare activiteit te zien. Op andere momenten is duidelijker sprake van een tijdelijke verkeerssituatie. Zo kunnen rijstroken verschillende snelheidsbeperkingen hebben of kan zichtbaar aan of rond de brug worden gewerkt.

Een momentopname is echter geen sluitend bewijs.

Werkzaamheden kunnen tijdelijk stilliggen terwijl de bijbehorende verkeerssituatie blijft bestaan. Denk aan:

• versmalde of verlegde rijstroken;
• barriers;
• machines of materiaal in het werkvak;
• een ontbrekende vluchtstrook;
• een aangepast wegdek;
• inspecties of metingen buiten het bereik van de camera;
• werkzaamheden die ’s nachts of op andere tijdstippen worden uitgevoerd.

Het OM heeft daarom terecht aangegeven dat niet op ieder moment zichtbaar mensen aan het werk hoeven te zijn.

Maar dat betekent niet dat J16 zonder onderliggende werkzaamheden onbeperkt kan blijven staan.

De kern is niet of op het exacte moment een wegwerker op de camera zichtbaar is. De kern is of er werkelijk sprake is van werkzaamheden of een daarmee samenhangende tijdelijke wegsituatie en of het C7b-verbod daarmee verband houdt.

Werkzaamheden die op 24 augustus plaatsvinden, kunnen bovendien niet zonder meer de grondslag vormen voor een beschikking wegens een passage op 2 augustus. Die beoordeling moet betrekking hebben op de datum, het tijdstip en de verkeerssituatie van de afzonderlijke overtreding.

Het antwoord van het Openbaar Ministerie

In een e-mail aan de auteur schreef een persvoorlichter van het OM dat voor de weggebruiker vooral van belang is dat werkzaamheden kenbaar worden gemaakt. Dat gebeurt volgens het OM doorgaans door plaatsing van bord J16.

Het OM schreef ook dat:

• niet op het exacte moment zichtbaar hoeft te worden gewerkt;
• de werkzaamheden niet noodzakelijk aan de weg zelf hoeven plaats te vinden;
• het geplaatste verkeersteken door de weggebruiker moet worden gerespecteerd.

Dat antwoord legt uit waarom een chauffeur een zichtbaar J16 en C7b niet zomaar mag negeren. Een weggebruiker kan niet ter plaatse zelf beslissen dat een verkeersbord volgens hem overbodig of onrechtmatig is.

Maar daarmee is de keuze voor R554f nog niet volledig verklaard.

Er lopen namelijk twee vragen door elkaar:

1. Moet de bestuurder een geplaatst verkeersbord naleven?
2. Is voor de overtreding de juiste feitcode en het juiste boetebedrag gebruikt?

Op de eerste vraag is het antwoord in beginsel ja. Op de tweede vraag moet afzonderlijk worden vastgesteld of alle bestanddelen van R554f aanwezig zijn.

Dat J16 zichtbaar was, kan aantonen dat de weggebruiker voor werkzaamheden is gewaarschuwd. Het bewijst nog niet automatisch dat C7b daadwerkelijk in verband met werkzaamheden is geplaatst.

Wat het OM bij snelheidsbeperkingen zelf voorschrijft

Voor R554f hebben wij geen afzonderlijke openbare handhavingsinstructie gevonden. Het OM heeft wel duidelijke instructies opgesteld voor snelheidshandhaving bij werkzaamheden.

Volgens de Instructie snelheidsoverschrijdingen en snelheidsbegrenzers moet bij handhaving met een tijdelijke snelheidslimiet en J16 sprake zijn van:

• enige vorm van werkzaamheden; of
• een wegsituatie die de snelheidsbeperking kennelijk noodzakelijk maakt, zoals versmalde rijstroken of barriers.

Wanneer geen sprake is van werkzaamheden en de wegsituatie de beperking evenmin noodzakelijk maakt, moet niet met de werkvak-feitcodes worden gehandhaafd. De wegbeheerder moet dan worden gevraagd de borden te verwijderen of uit het zicht te draaien.

Het Feitenboekje 2026 bevat bij snelheidsovertredingen dezelfde waarschuwing. Zonder werkzaamheden of een aantoonbaar noodzakelijke afwijkende wegsituatie moet de wegbeheerder op de bebording worden aangesproken.

Deze instructie gaat over snelheidshandhaving en is niet rechtstreeks geschreven voor C7b of R554f. We kunnen haar daarom niet één op één toepassen op de Merwedebrug.

De achterliggende redenering is wel relevant.

Bij snelheidshandhaving vindt het OM de fysieke aanwezigheid van J16 niet altijd voldoende. Ook de werkzaamheden of de tijdelijke wegsituatie achter het bord moeten de duurdere afdoening kunnen dragen.

Waarom zou bij R554f dan de enkele aanwezigheid van J16 wel voldoende zijn om €500 in plaats van €130 te rekenen?

Mag J16 uitsluitend als boeteverhoger worden geplaatst?

J16 heeft een eigen verkeerskundige betekenis. Het bord waarschuwt voor werk in uitvoering en wordt uitsluitend tijdelijk toegepast.

Het bord mag daarom niet uitsluitend worden geplaatst om:

• R554f te kunnen gebruiken;
• het boetebedrag van €130 naar €500 te verhogen;
• een grotere afschrikkende werking te bereiken.

Verkeersborden worden geplaatst om het verkeer te regelen of voor een daadwerkelijk verkeerskundig en veiligheidsbelang. Niet om achteraf een duurdere feitcode mogelijk te maken.

Dat betekent niet dat is bewezen dat Rijkswaterstaat J16 bij de Merwedebrug met dat doel heeft geplaatst. Het kan zijn dat inspecties, onderzoeken, het uitnemen van staalmonsters of andere werkzaamheden voldoende verband houden met het C7b-verbod.

Dat verband moet dan wel inhoudelijk kunnen worden aangetoond.

Anders ontstaat een cirkelredenering:

R554f geldt omdat J16 er staat en de aanwezigheid van J16 is voldoende omdat R554f wordt toegepast.

De vraag moet juist zijn welke omstandigheden de plaatsing van J16 en de keuze voor R554f zelfstandig rechtvaardigen.

Wat zegt de rechtspraak?

Wij hebben nog geen gepubliceerde uitspraak gevonden die specifiek gaat over R554f tegenover R554e bij een vrachtwagenverbod met C7b.

Er bestaat wel relevante Wahv-rechtspraak over hogere boetes voor snelheidsovertredingen bij werkzaamheden.

In ECLI:NL:GHARL:2019:7560 bleek niet uit het dossier dat ten tijde van de snelheidsovertreding J16 was geplaatst. De enkele registratie dat sprake was van wegwerkzaamheden vond het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden onvoldoende.

Het hof liet de snelheidsovertreding zelf in stand, maar:

• wijzigde de feitcode;
• verwijderde de kwalificatie wegwerkzaamheden;
• verlaagde de boete;
• liet het te veel betaalde bedrag teruggeven.

In ECLI:NL:GHARL:2019:1192 gebeurde vrijwel hetzelfde. Ook daar kon uit het dossier niet worden vastgesteld dat J16 aanwezig was. De feitcode en het boetebedrag werden gewijzigd naar de gewone snelheidsvariant.

Deze uitspraken bewijzen niet dat R554f bij de Merwedebrug onjuist is. Ze laten wel zien dat een verzwarende omstandigheid moet worden onderbouwd. Als de basisovertreding vaststaat maar de verzwarende omstandigheid niet, kan een rechter de feitcode en het bedrag wijzigen zonder de hele beschikking te vernietigen.

Bij de Merwedebrug kan het OM waarschijnlijk met een schouwrapport aantonen dat J16 aanwezig was. Daarmee blijft echter de vervolgvraag bestaan: bewijst een schouw alleen dat het bord er stond, of ook dat C7b in verband met werkzaamheden was geplaatst?

Welke toestemming gaf het OM?

Op 25 juli vroeg de auteur via X aan Rijkswaterstaat welke werkzaamheden op of aan de Merwedebrug maken dat feitcode R554f van toepassing is. Rijkswaterstaat antwoordde eerst dat de geslotenverklaring vanwege de veiligheid van weggebruikers was ingesteld. Daarna volgde een belangrijke bevestiging:

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft toestemming gegeven om op basis van feitcode R554f boetes op te leggen aan vrachtwagenchauffeurs en touringcars die zich niet aan het verbod hielden.

Daarmee is duidelijk dat de toestemming van het OM niet alleen over de inzet van camera’s ging. Rijkswaterstaat zegt uitdrukkelijk dat het OM toestemming gaf voor toepassing van R554f.

Maar het antwoord laat precies de kernvraag open. Rijkswaterstaat benoemt constructieve veiligheid als reden voor de geslotenverklaring en verwijst voor de feitcode naar toestemming van het OM. Niet wordt uitgelegd welke werkzaamheden maken dat C7b in verband met werkzaamheden is geplaatst.

Het OM heeft in latere correspondentie evenmin benoemd welke concrete werkzaamheden dat verband vormen. Het legt vooral uit dat werkzaamheden kenbaar moeten zijn, dat J16 daarvoor wordt gebruikt en dat niet op ieder moment zichtbaar hoeft te worden gewerkt.

Toestemming om een feitcode te gebruiken is niet hetzelfde als een inhoudelijke onderbouwing dat aan alle bestanddelen van die feitcode is voldaan. Als het OM R554f vooraf heeft goedgekeurd, mocht worden verwacht dat ook is vastgesteld waarom de geslotenverklaring met werkzaamheden samenhangt. Juist die motivering ontbreekt nog in de openbare antwoorden.

Het OM stelt de feitcodes en tarieven vast en speelt een centrale rol bij de verwerking van deze verkeersboetes. Als het bewust toepassing van R554f heeft toegestaan terwijl het verbod feitelijk uitsluitend vanwege constructieve veiligheid is ingesteld, moet ook de rol van het OM kritisch worden getoetst.

Een controle dat J16 fysiek aanwezig was, is niet noodzakelijk hetzelfde als een juridische beoordeling dat aan alle bestanddelen van R554f is voldaan.

Is €500 terecht of had het €130 moeten zijn?

Daarop kunnen we nog geen algemeen definitief antwoord geven.

Wie C7b negeert, kan worden beboet. Het vrachtwagenverbod zelf staat in dit subdossier niet ter discussie.

Voor de hoogte van de boete zijn vervolgens twee mogelijkheden denkbaar.

R554f en €500 kunnen terecht zijn

Dat is het geval wanneer aantoonbaar is dat:

• sprake was van werkzaamheden of een daarmee samenhangende tijdelijke situatie;
• J16 correct en kenbaar was geplaatst;
• C7b in verband met die werkzaamheden was geplaatst;
• deze omstandigheden bestonden op het moment van de overtreding.

R554e en €130 kunnen meer voor de hand liggen

Dat is het geval wanneer:

• C7b uitsluitend wegens constructieve veiligheid is geplaatst;
• geen aantoonbaar verband met werkzaamheden bestaat;
• of het dossier dat aanvullende bestanddeel van R554f onvoldoende onderbouwt.

Het verschil bedraagt €370 per beschikking. Dat is te veel om de keuze voor R554f uitsluitend te baseren op de constatering dat J16 langs de weg stond.

Heeft u een beschikking met R554f ontvangen?

Bent u chauffeur, kentekenhouder, vervoerder of voertuigeigenaar en heeft u voor een passage over de Merwedebrug een beschikking van €500 met feitcode R554f ontvangen? Overweeg dan tijdig administratief beroep in te stellen bij de officier van justitie.

Vraag daarbij om de onderbouwing waaruit blijkt:

• dat C7b op het moment van de passage in verband met werkzaamheden was geplaatst;
• welke werkzaamheden dat verband vormden;
• dat J16 op het betreffende moment correct geplaatst, zichtbaar en van kracht was;
• waarom R554f is gebruikt en niet R554e;
• welke schouw, planning, motivering of andere stukken die keuze ondersteunen.

Wij stellen niet dat iedere beschikking met R554f automatisch ongeldig is. Wel vinden wij dat bij een verschil van €370 controleerbaar moet zijn dat aan alle voorwaarden van de duurdere feitcode is voldaan.

Voor een verkeersboete met de letter M moet het administratief beroep volgens het CJIB binnen zes weken na de verzenddatum van de beschikking worden ingesteld. Controleer altijd de informatie en termijn op uw eigen brief.

Heeft u een beslissing van de officier van justitie of een uitspraak van de kantonrechter ontvangen? Deel die dan bij voorkeur geanonimiseerd met In het Verkeer via het contactformulier.

Wij willen relevante beslissingen verzamelen en de uitkomsten kenbaar maken aan andere chauffeurs en vervoerders. Persoonsgegevens, kentekens, CJIB-nummers en andere herleidbare gegevens publiceren wij niet zonder uitdrukkelijke toestemming.

Wacht niet met beroep totdat wij nieuwe informatie publiceren. Contact met onze redactie schort geen enkele termijn op en vervangt geen individueel juridisch advies.

Voorlopige conclusie

Het vrachtwagenverbod kan noodzakelijk en terecht zijn zonder dat daarmee automatisch iedere boete van €500 terecht is.

Rijkswaterstaat heeft bevestigd dat de constructieve veiligheid de reden voor de geslotenverklaring is. Het OM legt in zijn antwoord vooral nadruk op de kenbaarheid van werkzaamheden door J16.

Maar kenbaarheid, naleving en tarifering zijn niet hetzelfde.

Een chauffeur moet C7b respecteren. Voor toepassing van R554f moet daarnaast controleerbaar zijn dat de geslotenverklaring in verband met werkzaamheden is geplaatst.

Zolang die onderbouwing niet uit openbare stukken, de correspondentie of gepubliceerde rechtspraak blijkt, blijft de hoofdvraag gerechtvaardigd:

Is €500 bij de Merwedebrug de juiste boete, of had de overtreding onder R554e met €130 moeten vallen?

Dit artikel is een journalistieke analyse van de beschikbare informatie en geen individueel juridisch advies. Het dossier wordt bijgewerkt wanneer uitspraken, beschikkingen of aanvullende officiële informatie beschikbaar komen.

Bronnen

• Openbaar Ministerie: Feitenboekje 2026
• Rijkswaterstaat: handhaving op het vrachtwagenverbod
• OM: Instructie snelheidsoverschrijdingen en snelheidsbegrenzers
• Uitvoeringsvoorschriften BABW inzake verkeerstekens
• BABW, tijdelijke verkeersmaatregelen
• Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, ECLI:NL:GHARL:2019:7560
• Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, ECLI:NL:GHARL:2019:1192
• CJIB: in beroep tegen een verkeersboete