Wilt u eerst de hoofdlijn zonder alle tabellen? Lees dan Brug na brug beperkt: waarom Nederland steeds vaker moet omrijden.
1. Definities die het verschil maken
- Onderhoud: activiteiten om de beoogde ontwerplevensduur te realiseren.
- Vernieuwing: een nieuwe levenscyclus of levensduurverlenging van een bestaand object, zonder functie-uitbreiding.
- Uitgesteld onderhoud: een maatregel waarvan het geadviseerde onderhoudsmoment vóór het verslagjaar lag.
- Achterstallig onderhoud: het deel van de uitgestelde maatregelen waarbij niet meer aan veiligheidsnormen of prestatieafspraken wordt voldaan.
Daarom mag ouderdom, einde levensduur, een storing, inspectiebevinding of tijdelijke beperking niet zonder objectbewijs als achterstallig worden aangeduid. Bron: Jaarverslag Mobiliteitsfonds 2025.
2. Objectenmatrix
| Object | Maatregel en aanleiding | Classificatie | Wat nog niet bewezen is |
|---|---|---|---|
| Merwedebrug A27 | Sinds 18 juli 2026 verboden voor vrachtwagens en touringcars. Staal in de boog bleek op meerdere plaatsen minder sterk dan eerder aangenomen. | Onverwachte onderzoeksuitkomst, veiligheidsbeperking en vervanging in voorbereiding. | Geen primaire bron gevonden die deze beperking officieel als achterstallig classificeert of causaal aan budgetuitstel koppelt. RWS |
| Houtribdijk/N307 | Aangekondigd: maximaal 15 ton totaalgewicht en 7,3 ton aslast. Bruggen zijn ruim vijftig jaar oud, vertonen scheuren en verouderd beton. | Einde levensduur, vervanging nodig en preventieve beperking. | RWS noemt een onderhoudsopgave groter dan het budget, maar niet dat dit object officieel achterstallig is. RWS |
| Papendrechtsebrug/N3 | Negen maanden dicht voor wegverkeer wegens vervanging brugklep en versterking van keldermuren en pijler. | Geplande renovatie en einde levensduur. | De lange afsluiting bewijst geen achterstand. Oorspronkelijke planning en eventuele verschuiving moeten nog worden gereconstrueerd. RWS |
| Algerabrug/N210 | Vier weken dicht voor autoverkeer; groot onderhoud aan asfalt, brugklep en conservering. | Gepland groot en regulier onderhoud. | De officiële projectinformatie noemt geen achterstallig onderhoud. RWS |
| Giessenbruggen/A20 | Beperkingen boven 50 ton, rijstrookmaatregelen en tijdelijke ondersteuning. Constructiedelen bleken onvoldoende sterk. | Inspectie-uitkomst, uitgestelde vernieuwing, langdurige functiestoring en overbrugging. | RWS zegt dat de actuele maatregel aan de aanbruggen losstaat van het eerdere uitstel. Dat onderscheid blijft staan. RWS |
| Slaakbrug/N257 | Opleggingen, asfalt, voegen en vangrails vervangen; tijdelijke versterking tot later groot onderhoud. | Gepland onderhoud en overbruggingsmaatregel. | Nog aantonen waarom de definitieve aanpak later plaatsvindt en welke rol budget of capaciteit speelde. RWS |
| Brug Urmond | Volledig dicht tot naar verwachting juni 2027 voor renovatie van wegdek en staalconstructie. | Geplande renovatie en einde levensduur. | Geen primair bewijs van officieel achterstallig onderhoud. RWS |
| Brug over de Noord/N915 | Installaties en systemen zijn door ouderdom aan vervanging toe; daarnaast asfaltwerk. | Geplande renovatie plus groot onderhoud. | Geen aangetoond uitstel of officiële achterstand. RWS |
| Krammersluizen | Grootschalige renovatie tot 2030 na bijna veertig jaar; tijdens uitvoering kwamen putcorrosie en instabiliteitsrisico aan het licht. | Einde levensduur plus onverwachte technische tegenvallers. | Extra hinder tijdens uitvoering bewijst op zichzelf geen eerder achterstallig onderhoud. RWS |
3. Uitgesteld en officieel achterstallig onderhoud
Bedragen x €1 miljoen, stand 31 december. Achterstallig is onderdeel van uitgesteld en mag er dus niet bij worden opgeteld.
| Netwerk | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|
| Hoofdwegennet | 649 / 19 | 905 / 14 | 893 / 15 | 1.019 / 20 | 1.133 / 107 |
| Hoofdvaarwegennet | 494 / 3 | 686 / 7 | 723 / 30 | 871 / 75 | 1.015 / 26 |
| Hoofdwatersysteem | 190 / 3 | 249 / 16 | 260 / 30 | 270 / 25 | 377 / 30 |
| Totaal | 1.333 / 25 | 1.840 / 37 | 1.876 / 75 | 2.160 / 120 | 2.525 / 163 |
De stijging in 2025 zat volgens het jaarverslag vooral bij kunstwerken, verhardingen, oevers en bodems. De opvallende groei van officieel achterstallig HWN-onderhoud hing vooral samen met de Schinkelbrug en Wijkertunnel. Dat mag niet zonder bewijs aan andere bruggen worden toegerekend. Officiële tabel en toelichting.
4. Begroting 2026 zonder dubbeltelling
| Post | 2026 | Afbakening |
|---|---|---|
| Mobiliteitsfonds totaal | €10,469 mrd | Wegen, spoor, vaarwegen, regio en megaprojecten; geen onderhoudstotaal. |
| Hoofdwegennet totaal | €4,439 mrd | Ook ontwikkeling, PPS, verkeersmanagement en netwerkgebonden kosten. |
| HWN onderhoud | €1,156 mrd | Het hele hoofdwegennet, niet alleen kunstwerken. |
| HWN vernieuwing | €427 mln | Nieuwe levenscyclus of levensduurverlenging. |
| Hoofdvaarwegen onderhoud | €628,260 mln | Ook bodems, oevers, verkeers- en exploitatievoorzieningen. |
| Hoofdvaarwegen vernieuwing | €276,771 mln | Niet uitsluitend sluizen en bruggen. |
| Deltafonds artikel 3 | €486,928 mln | Beheer, onderhoud en vernieuwing van het bredere hoofdwatersysteem. |
De openbare begroting bevat geen zuiver landelijk “kunstwerkenbudget”. Daarvoor zijn project- en assetgegevens nodig en een vaste keuze over PPS-onderhoud en netwerkgebonden kosten. Mobiliteitsfonds, Deltafonds.
5. Verkeersgerelateerde inkomsten
| Categorie | Raming 2026 | Waarom voorzichtig gebruiken? |
|---|---|---|
| Rijks-MRB | €5,494 mrd | Algemene middelen; provinciale opcenten staan apart. |
| BPM | €1,760 mrd | Belasting bij registratie, geen jaarlijkse gebruiksheffing. |
| Accijns lichte olie | €4,653 mrd | In hoofdzaak benzine; afbakening blijft nodig. |
| Overige minerale-olieaccijns | €3,031 mrd | Omvat meer dan diesel voor wegverkeer. |
| Belasting zware motorrijtuigen | €204 mln | Verschil met een andere voorlopige raming van €79 mln is nog niet volledig verklaard. |
De ruwe som is €15,142 miljard. Zij is bruikbaar als controlesom van vijf regels, niet als zuivere opbrengst van automobilisten of vrachtverkeer. MRB en brandstofaccijnzen zijn bovendien niet automatisch geoormerkt voor wegen. Belastingraming.
6. Wegtransport: rekenmodel en capaciteit
Het voorlopige model voor een zware combinatie gebruikt €0,70–€0,90 per extra kilometer en €55–€75 per extra uur. Dit is een orde-groottemodel en moet voor een echte schadeclaim worden vervangen door de passende voertuigcategorie en bedrijfsadministratie.
| Situatie | Aanname | Indicatie |
|---|---|---|
| Merwedebrug | 25–50 km en 0,5–1 uur extra | €45–€120 per rit; bij 14.000–16.000 ritten €0,63–€1,92 mln per dag. |
| Papendrechtsebrug | 15–35 km en 0,5–1 uur extra | €40–€105 per rit; werkelijk volume nog vaststellen. |
| Houtribdijk, SVZ | Bedrijfsclaim: 500–800 ritten per week, 45 minuten extra | €70.000 per week; omgerekend €87,50–€140 per rit en €3,64 mln bij 52 gelijke weken. |
SVZ stelt bovendien dat drie ritten per chauffeur teruglopen naar twee. Voor hetzelfde volume is dan theoretisch vijftig procent extra capaciteit nodig. Dat is een capaciteitsberekening, niet een voorspelling dat die capaciteit werkelijk beschikbaar komt. BIGtruck-interview.
7. Binnenvaartschade
Officiële KiM/Panteia-kengetallen voor landbouw- en voedingsproducten, prijsniveau 2024:
| Scheepsklasse | Modeltonnage | Kosten per effectief uur | Per kilometer |
|---|---|---|---|
| Klein | 244 ton | €67,97 | €16,05 |
| Middelgroot | 543 ton | €128,55 | €19,93 |
| Groot | 868 ton | €189,42 | €28,31 |
| Zeer groot | 1.334 ton | €187,32 | €30,14 |
| Duwvaart | 2.955 ton | €616,47 | €47,60 |
Honderd reizen met één extra effectief vaaruur kosten op deze grondslag ongeveer €6.797 tot €61.647. Dit omvat niet automatisch wachttijd, overliggeld, contractboetes, gemiste terminalvensters of ketenschade. Afstand en tijd mogen niet beide volledig worden gewaardeerd als daardoor dezelfde component dubbel telt. KiM/Panteia.
8. Netwerk- en ketenrisico
In juli 2025 hadden volgens het kabinet tachtig kunstwerken een gewichts- of doorvaartbeperking. Het kabinet verwachtte dat beperkingen door onderhoudsachterstanden langer zouden duren en in aantal zouden toenemen. Dit betekent niet dat alle tachtig objecten officieel achterstallig waren. Kamerstuk.
De kwetsbaarheid zit in stapeling: de eerste omleiding loopt via een route die zelf druk, beperkt of in onderhoud is. Dan verdwijnen ritten, worden wettelijke tijdgrenzen bereikt en kunnen terminal- of levervensters worden gemist. Een landelijke claim over stilvallende supermarktbevoorrading is zonder bedrijfs- en leveringsdata nog niet bewezen.
9. Compensatie en mogelijke gezamenlijke actie
Rijkswaterstaat kent nadeelcompensatie, maar schade door rechtmatig overheidshandelen blijft in beginsel voor eigen rekening. Voor ondernemingen spelen onder meer een bagateldrempel, normaal ondernemersrisico, voorzienbaarheid, onevenredigheid en schadebeperking. RWS-regeling.
Een bruikbare gezamenlijke gegevensset bevat per bedrijf: object en periode, routes vóór en na, extra kilometers en tijd, boordcomputer- en tachograafdata, brandstof, tol en charters, vervallen ritten, gemiste vensters, contractboetes, omzet/kostenbasis en genomen schadebeperkende maatregelen.
Een advocaat is geen voorwaarde om dit dossier feitelijk te publiceren. Gespecialiseerde juridische bijstand wordt pas praktisch nodig wanneer ondernemingen werkelijk een formele claimstrategie of procedure willen beginnen.
10. Open bewijsfragen
- Inspectie-, risico- en planningsdossiers per object.
- De actuele complete lijst van kunstwerken met beperkingen.
- Project- en assetdata om uitgaven aan kunstwerken afzonderlijk te reconstrueren.
- De oorspronkelijke bronregel voor €544 miljoen uitgesteld HWN-onderhoud in 2020.
- Volledige verklaring van €79 tegenover €204 miljoen bij de BZM-raming.
- Werkelijke verkeers- en vaartvolumes en gerealiseerde omleidingstijden.
- Schadeadministraties van meerdere vervoerders, rederijen en verladers.
- Leverings- en productieverlies bij klanten.
- Per corridor een eerste, tweede en derde omleidingsroute.
- Per object de politieke besluitvorming en chronologie van uitstel.
Betrouwbaar als brondossier, niet als automatische schuldverklaring.
De landelijke combinatie van veroudering, uitgesteld werk, onvoldoende budget en beperkte uitvoeringscapaciteit is officieel gedocumenteerd. De oorzaak van iedere afzonderlijke afsluiting of beperking moet echter op objectniveau worden bewezen.
Daarom zijn officiële feiten, bedrijfsclaims, eigen berekeningen en open vragen in dit dossier zichtbaar van elkaar gescheiden.
Bronnenlijst
- 1. Jaarverslag Mobiliteitsfonds 2025
- 2. Mobiliteitsfonds, begroting 2026
- 3. Detailbegroting hoofdwegennet
- 4. Detailbegroting hoofdvaarwegennet
- 5. Deltafonds 2026
- 6. Miljoenennota 2026, belastingraming
- 7. KiM/Panteia kostenkengetallen goederenvervoer
- 8. RWS: Merwedebrug
- 9. RWS: Houtribdijk
- 10. RWS: Papendrechtsebrug
- 11. RWS: Algerabrug
- 12. RWS: Giessenbruggen
- 13. RWS: Slaakbrug
- 14. RWS: brug Urmond
- 15. RWS: Brug over de Noord
- 16. RWS: Krammersluizen
- 17. BIGtruck: SVZ en Houtribdijk
- 18. RWS: nadeelcompensatie
- 19. Kamerstuk: kunstwerken met beperkingen
Transparantienoot: bron- en rekencontrole uitgevoerd op 1 september 2026. Het dossier wordt aangepast wanneer primaire objectdossiers of actuelere cijfers aanleiding geven tot correctie.